مقدمه:
به منظور بررسی و شناسائی بازارهای هدف گردشگری داخلی و خارجی و حضور موثر استان در این بازارها و لزوم توجه ویژه به امکان سنجی طرحهای تحقیقاتی گردشگری و معرفی شایسته آثار و مواریث فرهنگی، طبیعی و توسعه همه جانبه صنعت گردشگری، کارشناسی بازاریابی و تبلیغات گردشگری به عنوان یکی از ارکان اصلی حوزه معاونت امور گردشگری، در چارت تشکیلاتی سازمانهای استانی، پیش بینی و ابلاغ گردیده است.

1) شرح وظایف واحد کارشناسی بازاریابی و تبلیغات گردشگری:
• بررسی و شناسائی بازارهای هدف گردشگری داخلی و خارجی به منظور حضور موثر استان در بازارها.
• برگزاری تورهای آشناسازی برای دست اندرکاران صنعت گردشگری استان.
• تعریف و امکان سنجی اجرای طرح های تحقیقاتی مربوط به بازاریابی گردشگری در استان.
• برنامه ریزی و معرفی مناسب مواریث فرهنگی، طبیعی و زمینه های توسعه صنعت گردشگری استان در سطوح ملی و بین المللی.
• تدوین و آماده سازی بسترهای لازم برای حضور بخش خصوصی و دولتی در نمایشگاههای گردشگری داخلی و خارجی.
• اطلاع رسانی نمایشگاههای گردشگری به واحدهای تحت پوشش.
• تشریک مساعی در راه اندازی سایت اینترنتی گردشگری استان و پشتیبانی آن.
• حضور فعال و مشارکت در برنامه های مرتبط با فعالیتهای گردشگری سازمانهای استانی که دارای واحد گردشگری میباشند. (منطقه آزاد تجاری و صنعتی ارس، شهرداری تبریز، آموزش و پرورش و...).

2) دایره های ذیربط کارشناسی بازاریابی و تبلیغات گردشگری:
1. خانه جهانگردی استان.
2. امور نمایشگاهها، جشنواره ها و همایشهای گردشگری برگزار شده در استان.
3. امور کمیته های تخصصی گردشگری و فرهنگ سازی سفر.
4. امور ستاد تسهیلات سفرهای استان
5. مراکز اطلاع رسانی گردشگری


2-1): خانه جهانگردی استان آذربایجان شرقی
خانه جهانگردی استان آذربایجان شرقی با دستور مستقیم جناب آقای مهندس مشائی، معاون محترم ریاست جمهوری و رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور، در محل خانه تاریخی حیدرزاده تبریز تشکیل گردید. در این مکان علاوه بر اطلاع رسانی و ارائه خدمات به گردشگران، در زمینه برگزاری نمایشگاهها و تشکیل جلسات ویژه نیز مورد استفاده قرار می گیرد.
تشکیل خانه جهانگردی استان در راستای تحقق برنامه های معاونت امور گردشگری سازمان متبوع است که بر اساس آن اماکن دارای ارزش تاریخی و دارای قابلیت ارائه خدمات به گردشگران داخلی و خارجی در اختیار معاونت امور گردشگری قرار گرفته و در همین راستا از خانه جهانگردی استان به منظور اطلاع رسانی، فعالیتهای تبلیغی و بازاریابی صنعت گردشگری استفاده می گردد.
خانه های جهانگردی با هدف ایجاد بستر مناسب توسعه همکاری و تعامل با سایر بخشها و نهادها، تقویت مکانیزم اطلاع رسانی، شناسائی و معرفی جاذبه ها، توانمندی ها و ظرفیت های گردشگری استان، انجام اقدامات هدایتی، نظارتی و حمایتی از بخش غیر دولتی در توسعه گردشگری و جلب همکاری فعالان صنعت گردشگری، در زیر مجموعه واحد بازاریابی و تبلیغات گردشگری استانها تعریف و با حمایتهای ریاست محترم سازمان استان آغاز به کار نمود.
استقرار، هدایت مراکز اطلاع رسانی گردشگری، برنامه ریزی و اجرای همایش های ملی و استانی و توسعه گردشگری از عمده وظایف خانه جهانگردی استان می باشد که در سالهای اخیر نسبت به طراحی، برنامه ریزی و اجرای آنها با مساعدت بخش خصوصی اقدام شده است.
خانه تاریخی حیدرزاده مربوط به اواخر دوره قاجاریه است که تحت شماره 2544 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و از بناهای قدیمی، فاخر و ماندگار شهر کهن و تاریخی تبریز محسوب میشود.

2-2): امور نمایشگاهها، جشنواره ها و همایشهای گردشگری برگزار شده در استان
نمایشگاههای بین المللی و ملی گردشگری فرصتی مغتنم برای صاحبان حرف و مشاغل گوناگون به ویژه مدیران مراکز اقامتی، خدمات گردشگری، تولید کنندگان، صنعتگران، سرمایه گذاران و مشاوران مناطق نمونه گردشگری کشور است تا در همایشی باشکوه توانمندی خویش را به آزمون گذاشته و زیبائی های هویت و ملیت ایرانی را به جهانیان معرفی نمایند.
از سوی دیگر نمایشگاه بین المللی تبریز با داشتن توانمندی و فضای بالقوه نمایشگاهی، ازلحاظ گستردگی و تنوع در کشور حرف اول را می زند که با ورود گردشگران (که در طول سال آمار آنها به3 تا 5 میلیون نفر میرسد) بعنوان یکی از قطبهای گردشگری کشور محسوب میشود. با عنایت به قرار گرفتن حجم قابل تاملی از تاسیسات گردشگری کشور در شهر تبریز، حضور در نمایشگاههای گردشگری در داخل و خارج از کشور جهت شکوفائی و توسعه آن، ارتقا سطح دانش و آشنائی مدیران اینگونه واحدها و کارشناسان بخش گردشگری از آخرین یافته های نوین گردشگری، یک ضرورت اجتناب ناپذیر محسوب میگردد.

1-2-2) اهداف برپائی نمایشگاهها
• معرفی جاذبه ها و توانمندیهای گردشگری استان آذربایجان شرقی به بازدید کنندگان و گردشگران داخلی و خارجی و ترویج فرهنگ ایرانگردی.
• شناسائی و توسعه بازارهای زیارتی و کشورهای مسلمان منطقه مطابق با برنامه های ملی توسعه گردشگری.
• معرفی توانمندیهای گردشگری کشورهای مختلف جهان و استفاده از تجربیات آنها.
• افزایش مدت حضور گردشگران داخلی و خارجی هنگام دیدار از جاذبه های گردشگری استان.
• فراهم آوردن امکانات مناسب برای صنایع وابسته گردشگری جهت معرفی قابلیتها و توانمندیهای خود به یکدیگر و مصرف کنندگان.

2-2-2) نمایشگاههای گردشگری که سازمان برگزار و یا حضور فعال داشته عبارتند از:
(سال 1386)
1. نمایشگاه توانمندیهای گردشگری و صنایع دستی استان، 30/2/86 لغایت 5/3/86، تبریز، محوطه مسجد کبود.
2. چهارمین نمایشگاه بین المللی بازار بزرگ گردشگری خاورمیانه، 1/9/86 لغایت 4/9/86، شیراز، محل دائمی نمایشگاه بین المللی.
3. نمایشگاه توانمندیهای توسعه و سرمایه گذاری استانها، 28/9/86 لغایت 3/10/86 تهران، مجلس شورای اسلامی.
4. نمایشگاه بین المللی Emitt ترکیه، 25/11/86 لغایت 28/11/86، ترکیه ، استانبول.

(سال 1387)
5. نمایشگاه ملی فعالیتهای خادمان سفرهای نوروزی کشور، 24/1/87، تهران، مرکز همایشهای صدا و سیما.
6. نمایشگاه ملی صنایع دستی و هدایای جمهوری اسلامی ایران، 19/3/87 لغایت 24/3/87، تبریز، محل دائمی نمایشگاه بین المللی.
7. سومین نمایشگاه بین المللی صنعت گردشگری و خدمات وابسته، 3/5/87 لغایت 6/5/87، اردبیل، محل دائمی نمایشگاه بین المللی.
8. نمایشگاه ملی تابستان ایرانی ـ هرجمعه با یک استان، 18/5/87، تهران، بوستان نیروی هوائی.
9. نمایشگاه ملی توانمندیها و جاذبه های گردشگری استانها، 25/5/87 لغایت 1/6/87، همدان، پارک ملت.
10. نمایشگاه استانی توانمندیهای بنگاههای اقتصادی زودبازده، 6/6/87 لغایت 9/6/87، تبریز، محل دائمی نمایشگاه بین المللی.
11. نمایشگاه ملی برترین های صنعت گردشگری ایران، 14/7/87 لغایت 16/7/87، تهران، سالن همایشهای وزارت کشور.
12. نمایشگاه ملی فرصتهای سرمایه گذاری در صنعت گردشگری، 18/8/87 لغایت 19/8/87، تهران، مرکز همایشهای برج میلاد.
13. نمایشگاه ملی تجهیزات پزشکی و گردشگری سلامت، 21/8/87 لغایت 24/8/87، تبریز، محل دائمی نمایشگاه بین المللی.
14. پنجمین نمایشگاه بین المللی بازار بزرگ گردشگری خاورمیانه، 1/9/87 لغایت 4/9/87، شیراز، محل دائمی نمایشگاه بین المللی.
15. نمایشگاه بین المللی گردشگری " گیلان، می زبان 2008"، 25/9/87 لغایت 30/9/87، لنگرود، محل دائمی نمایشگاه بین المللی.
16. چهارمین نمایشگاه بین المللی هتلداری و گردشگری، 25/9/86 لغایت 28/9/86، جزیره کیش، محل دائمی نمایشگاه بین المللی.
17. نمایشگاه دومین همایش تجلیل از خیرین مدرسه ساز، 5/10/87، تهران، فرهنگستان هنر.
18. نمایشگاه استانی دستاوردهای سازمانهای استان پس از پیروزی انقلاب اسلامی، 15/11/87 لغایت 22/11/87، تبریز، محل دائمی نمایشگاه بین المللی.

3-2-2) امور جشنواره های گردشگری:
جشنواره های گردشگری عموما با هدف معرفی جاذبه های طبیعی، فرهنگی و تاریخی مناطق یا معرفی محصولات بومی طراحی، برنامه ریزی و اجرا می شوند و معمولا عموم مردم منطقه و یا کشور با اینگونه جاذبه ها آشنائی کافی ندارند. در برگزاری جشنواره ها، زمینه بحث و قضاوت در مسائل علمی، اقتصادی، اجتماعی و هنری فراهم می شود تا مناطق کوچک و یا میانه اندام به تحرک خاصی دست یابند.

جشنواره های گردشگری که سازمان برگزار و یا حضور فعال داشته عبارتند از:
(سال 1386)
1. جشنواره اسب سواری و اسب دوانی عشایر استان، 28/2/86، شهرستان کلیبر، منطقه قره قیه.
2. جشنواره گل محمدی دامنه های سهند، 15/4/86، شهرستان اسکو، روستای گنبرف.
3. جشنواره سوارکاری عشایر، 12/5/86، شهرستان ورزقان، روستای کرویق.
4. جشنواره دوقلو ها، 17/6/86، تبریز، تالار وحدت دانشگاه تبریز.
5. جشنواره آدم برفی، 19/11/86، شهرستان مرند، پیست اسکی پیام.

(سال 1387)
6. جشنواره اسب سواری و اسب دوانی عشایر استان، 20/2/87، شهرستان کلیبر، منطقه قره قیه.
7. دومین جشنواره گل محمدی دامنه های سهند، 14/4/87، شهرستان اسکو، روستای گنبرف.
8. جشنواره تابستانی تبریز و بزرگداشت برنامه های روز استان، 11/5/87 لغایت 18/5/87، تبریز، بوستانها و پارکهای فضای سبز.
9. جشنواره تابستان ایرانی – هرجمعه با یک استان، 18/5/87، تهران، بوستان نیروی هوائی.
10. جشنواره ملی برترین های صنعت گردشگری، 14/7/87 لغایت 16/7/87، تهران، سالن همایشهای وزارت کشور.
11. جشنواره ملی آش ایرانی و آشپزی، 15/7/87 لغایت 20/7/87، زنجان، پارک ملت.

3-2-2) امور همایشهای گردشگری:
همایشهای گردشگری با هدف شناسائی توانمندیهای بالقوه گردشگری مناطق مختلف استان برگزار میگردد که با هدف واکاوی و راه یابی به زوایای گوشه دنج ذهن محققانی برگزار میشود که یافته های علمی خود را در طی سالها در این گوشه دنج جمع نموده اند، و هم اکنون به عنوان آرشیو ارزشمندی تلقی میشود.

همایشهای گردشگری که سازمان برگزار نموده عبارتند از:
(سال 1386)
همایشهای ملی گردشگری
1. همایش ملی چشم انداز گردشگری استان، 30/4/86، دفتر خدمات مسافرتی و جهانگردی فلامینگوپر تبریز، تالار ضیافت هتل پارس تبریز.
2. همایش ملی گردشگری سلامت در آذربایجان شرقی، 19/6/86، دفتر خدمات مسافرتی و جهانگردی تبریز سیر، سالن سرباز مراغه.
3. همایش ملی نقش آموزش و فرهنگ سازی در توسعه گردشگری، 5/8/86، دفتر خدمات مسافرتی و جهانگردی ماه نورد تبریز، آمفی تئاتر تالار پتروشیمی تبریز.
4. همایش ملی نقش طبیعت گردی در توسعه سفرهای همگانی، 11/8/86، دفتر خدمات مسافرتی و جهانگردی آلپ تور تبریز، رستوران بام عینالی پارک طبیعت تبریز.
5. همایش ملی تبلیغات و اطلاع رسانی در توسعه گردشگری، 24/9/86، دفتر خدمات مسافرتی و جهانگردی شهاب تبریز، آمفی تئاتر تالار پتروشیمی تبریز.
6. همایش ملی نقش توریسم ورزشهای زمستانی در توسعه سفرهای همگانی، 18/11/86، دفتر خدمات مسافرتی و جهانگردی خاطرات سرمد تبریز، کاروانسرای پیام شهرستان مرند.


همایشهای بین المللی گردشگری
7. همایش بین المللی هشتصدمین سال تولد مولانا و کنگره بین المللی شمس تبریزی، 9/8/86، سالن استاد شهریار دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز و هتل بین المللی شهریار تبریز.
8. همایش بین المللی یکصدمین سالگرد تولد استاد شهریار، 10/10/86، سالن استاد شهریار دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز و هتل بین المللی شهریار تبریز.

همایشهای منطقه ای گردشگری
9. همایش منطقه ای مدیران طبیعت گردی (اکوتوریسم) منطقه غرب کشور، 5/10/86، هتل بین المللی شهریار تبریز.

(سال 1387)
همایشهای ملی گردشگری
10. همایش ملی تجلیل از خادمان سفرهای نوروزی کشور، 24/1/87، تهران، مرکز همایشهای صدا وسیما.
11. همایش ملی مدیران و مجریان دفاتر سفرهای ارزان قیمت، 9/2/87 لغایت 11/2/ 87، تبریز، هتل بین المللی شهریار.
12. دومین کارگاه ملی آموزشی کارشناسان طبیعت گردی استانها، 28/3/87 لغایت 29/3/87، ساری، هتل بادله.
13. دومین همایش ملی خیرین مدرسه ساز آذربایجانی مقیم تهران، 5/10/87، تهران، فرهنگستان هنر.

همایشهای بین المللی گردشگری
14. همایش بین المللی فرصتهای سرمایه گذاری در صنعت گردشگری، 18/8/87 لغایت 19/8/87، تهران، مرکز همایشهای برج میلاد.

همایشهای منطقه ای گردشگری
15. همایش منطقه ای معاونین امورگردشگری منطقه غرب کشور، 5/5/87، اردبیل، ساختمان تاریخی ارشادی.
16. همایش منطقه ای معاونین امورگردشگری منطقه غرب کشور، 15/5/87، تبریز، هتل بین المللی تبریز.
17. همایش استانی تجلیل از خادمین ستاد سفرهای استانی، 13/7/87، تبریز، آمفی تئاتر تالار پتروشیمی تبریز.
18. همایش استانی مشترک سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با شهرداران استان، 30/11/87، تبریز، هتل بین المللی شهریار تبریز.
19. همایش استانی توسعه گردشگری، امنیت و نشاط اجتماعی، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان و نیروی انتظامی استان ، 26/12/87، تبریز، سالن همایشهای فرماندهی نیروی انتظامی استان.

4-2-2) امور کمیته های تخصصی گردشگری و فرهنگ سازی سفر:
در راستای سیاست های دولت نهم در توسعه سفر و گردشگری با علائق ویژه و سلائق مختلف برای عموم مردم و اجرای تورهای ویژه برای محققین، دانشجویان، اساتید، تجار، بازرگانان و گردشگران ورودی به کشور سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور با محوریت حوزه معاونت امور گردشگری سازمان، اقدام به تشکیل کمیته های تخصصی مرتبط با این دیدگاهها را نموده است.
این کمیته ها با استفاده از نظریات ارزشمند متخصصان، کارشناسان و اساتید در تبیین مبانی نظری و روشن نمودن تعاریف مرتبط با فعالیت آنها را در راستای رونق بخشی و شکوفائی و پشتیبانی علمی و فکری فعالیتهای گردشگری استان و ایجاد نشاط جامعه دارد، تا بدین وسیله به سوی توسعه اقتصادی کشور و ارزآوری بیشتر گام بردارد.
همزمان با این اقدام در واحد بازاریابی و تبلیغات گردشگری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان آذربایجان شرقی تاکنون 7 کمیته تخصصی و بشرح ذیل تشکیل گردیده اند که عبارتند از:
الف) کمیته گردشگری علمی.
ب) کمیته گردشگری سلامت.
پ) کمیته هماهنگی امورطبیعت گردی.
ت) کمیته گردشگری روستائی و عشایری.
ث) کمیته گردشگری بانوان.
ج) کمیته بازار یابی و تبلیغات گردشگری.
با عنایت به اهمیت موضوع فعالیت کمیته ها به ذکر مواردی از فعالیت آنها اشاره می شود:

الف) کمیته گردشگری علمی
براساس تعاریف موجود گردشگری علمی نوعی از مسافرت است که با هدف کسب علم، شرکت در کنفرانسها، تورکنگره ها، سمینارها، زیارت مقابر نام آوران علم، بنیانگذاران صنایع، دیدار از واحدهای عظیم علمی یا صنعتی انجام میپذیرد و در این نوع سفر یا گردشگری علاوه بر تفریح، فراغت و آسایش، کسب علم نیز در اولویت هدف از سفر قرار میگیرد.
اولین نشست تخصصی کمیته گردشگری علمی استان، روز یکشنبه مورخ 23/2/86 در محل سالن جلسات خانه جهانگردی تشکیل گردید. بررسی توانمندیهای گردشگری علمی استان در سطح کلان از اولین مصوبات این جلسه بود.
اعضا تلاشگر و فعال کمیته گردشگری علمی استان عبارتند از:
• جناب آقای مهندس تراب محمدی، ریاست محترم سازمان استان (رئیس کمیته).
• جناب آقای مهندس نورالدین پورموسی قلی، معاون محترم امورگردشگری استان (دبیر کمیته).
• جناب آقای دکتر محمدباقر بهشتی، عضو محترم هیئت علمی گروه اقتصاد دانشگاه تبریز(عضو کمیته).
• جناب آقای دکتر مجید زاهدی، عضو محترم هیئت علمی گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه تبریز(عضو کمیته).
• جناب آقای دکتر رحیم حیدری، عضو محترم هیئت علمی گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه تبریز(عضو کمیته).
• جناب آقای دکتر سیدسعید قائم مقامی، رئیس محترم دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرند(عضو کمیته).
• جناب آقای دکتر محمدتقی هوشوند، عضو محترم هیئت علمی گروه مدیریت صنعتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز(عضو کمیته).
• جناب آقای دکتر حمید صبری، عضو محترم هیئت علمی دانشگاه جامع علمی کاربردی (عضو کمیته).
• سرکار خانم دکتر لاله آشنا، عضو محترمه هیئت علمی گروه جغرافیا و برنامه ریزی توریسم دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز(عضو کمیته).
• جناب آقای مهندس سیدرامین اسبقی، کارشناس محترم بازاریابی و تبلیغات گردشگری سازمان (مسئول دبیرخانه کمیته).

ب) کمیته گردشگری سلامت
گردشگری سلامت Health Tourism)) یا (Medical Tourism) نوعی از مسافرت است که علاوه بر تفریح، فراغت، آسایش سلامت و مراقبتهای پزشکی را همراه دارد. این عرصه از گردشگری به سرعت در حال گسترش و جهانی شدن است. زمینه های فعالیت در حوزه گردشگری سلامت شامل: آبهای گرم معدنی، برنامه های مدیریت وزن، اعمال جراحی آرایشی و پلاستیک، اعمال جراحی جایگزینی مفاصل (زانوها)، اعمال جراحی "بای – پس" شریان قلب، پیوند اعضا، چشم پزشکی، دندان پزشکی، کاشت دندان، توان بخشی و .... میباشد.
از مناطقی که در عرصه گردشگری سلامت حائز اهمیت جهانی می باشند، میتوان به کشورهای: ایالات متحده آمریکا، کوبا (در قاره آمریکا) بلژیک و ترکیه (در قاره اروپا) ایران، بحرین، سنگاپور، مالزی و هند (در قاره آسیا) اشاره نمود. با نگاهی کارشناسانه به توانمندیهای گردشگری سلامت در ایران، در می یابیم کشور عزیزمان در این عرصه نیز از توانائیهای بالقوه و بالفعل مناسبی برخوردار است که زمینه را برای سرمایه گذاری در این عرصه فراهم نموده است. چشمه های معدنی، مناطق کویری، درمان بیماریهای ناباروری، دندانپزشکی، جراحی قلب، پلاستیک، چشم و دیالیز از جمله ظرفیتهائی هستند که استان در توسعه آنها دارای قابلیتهای متنوع و منحصر بفردی بوده که به فعلیت کامل در نیامده اند و تا مرحله اجرائی شدن نیاز به طی راهی طولانی دارند.
از جمله استانهای پیشرو در عرصه گردشگری سلامت ایران می توان به: استان تهران، آذربایجان شرقی، خراسان رضوی و فارس اشاره نمود که در هرکدام از این استانها از چشمه های آبگرم معدنی تا بیمارستانهای مجهز، فرصت مناسبی را برای گسترش گردشگری سلامت فراهم آورده اند. بر همین اساس کمیته گردشگری سلامت استان از همان ابتدای شروع فعالیت خود در محل خانه جهانگردی و تشکیل جلسات مختلف، سعی در تدوین مبانی و ارائه راهکارهای آشناسازی فعالان و علاقمندان این عرصه از گردشگری با مباحث و اهداف فعالیت داشته و متفقا بر برنامه ریزی مناسب تاکید می نمایند. در سال 86 نیز 3 جلسه کمیته گردشگری سلامت استان تشکیل و 25 مصوبه به تصویب رسیده است که برگزاری همایش ملی گردشگری سلامت در استان آذربایجان شرقی، در روز 19 شهریور 86 در باغشهر مراغه و با مساعدت دانشگاه علوم پزشکی تبریز، فرمانداری، شورای اسلامی شهر و شهرداری مراغه، اداره کل تامین اجتماعی استان و بیمارستان گروه پزشکی شمس تبریز و تصویب فعالیت 8 بیمارستان استان در راستای ارائه خدمات درمانی به گردشگران خارجی از اهم مصوبات آن است.
در سال 87 نیز 2 جلسه کمیته تشکیل گردید که اضافه شدن 4 نفر از صاحبنظران و محققان علوم پزشکی به ترکیب اعضاء کمیته گردشگری سلامت بیمارستان خیریه امیرالمومنین(ع) به جمع بیمارستانهای مجری طرح گردشگری سلامت از عمده مصوبات آن بود.
مراکز درمانی منتخب استان که اقدام به ارائه خدمات درمانی به گردشگران خارجی مینمایند، عبارتند از:
1) مرکز آموزشی درمانی امام رضا(ع) تبریز. (دولتی).
2) بیمارستان استاد عالی نسب تبریز. (تامین اجتماعی).
3) بیمارستان استاد شهریار تبریز. (خصوصی).
4) بیمارستان گروه پزشکی شمس تبریز. (خصوصی).
5) بیمارستان دکتر ساجدی هادیشهر. (دولتی).
6) بیمارستان امام خمینی(ره) سراب. (دولتی).
7) بیمارستان امام خمینی(ره) میانه. (دولتی).
8) بیمارستان امیرالمومنین مراغه. (دولتی).
9) بیمارستان خیریه امیرالمومنین(ع) تبریز. (دولتی).
اعضا تلاشگر و فعال کمیته گردشگری سلامت استان عبارتند از:
• جناب آقای مهندس تراب محمدی، ریاست محترم سازمان استان (رئیس کمیته).
• جناب آقای مهندس نورالدین پورموسی قلی، معاون محترم امورگردشگری استان (دبیر کمیته).
• جناب آقای مهندس نادر فضل زاده، مدیرکل محترم تامین اجتماعی استان(عضو کمیته).
• جناب آقای دکتر اسماعیل هاشمی، رئیس محترم اداره تجهیزات پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تبریز(عضو کمیته).
• جناب آقای دکتر محبوب پورآقایی، کارشناس محترم خبره سلامت از دانشگاه علوم پزشکی تبریز (عضو کمیته).
• جناب آقای دکتر محمد آقازاده، کارشناس محترم خبره سلامت از دانشگاه علوم پزشکی تبریز(عضو کمیته).
• جناب آقای دکتر حسن جورابچی، نماینده محترم مراکز درمانی خصوصی(عضو کمیته).
• جناب آقای دکتر محمدحسن لواسانی، رئیس محترم هیئت پزشکی ورزشی استان (عضو کمیته).
• جناب آقای دکتر مجید مبصری، رئیس محترم انجمن دیابت استان (عضو کمیته).
• جناب آقای دکتر داود طوی بیگی، عضو محترم هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز (عضو کمیته).
• جناب آقای مهندس یونس فاتح، معاون محترم فرهنگی، اجتماعی سازمان منطقه آزاد تجاری صنعتی ارس (عضو کمیته).
• جناب آقای محمد آراء، نماینده محترم مراکز اقامتی استان (عضو کمیته).
• جناب آقای حسن فلاح، نماینده محترم رئیس دانشگاه علوم پزشکی تبریز (عضو کمیته).
• جناب آقای مهندس سیدرامین اسبقی، کارشناس محترم بازاریابی و تبلیغات گردشگری سازمان (مسئول دبیرخانه کمیته).

پ) کمیته هماهنگی امور طبیعت گردی ( اکو توریسم) استان:
طبیعت گردی یا گردشگری در طبیعت، سفر به مناطقی که در رابطه با بهره برداری گردشگری از مناطق طبیعی بوده و دارای آثار مختلفی برای آن مناطق بوده است.
براساس این تعریف طبیعت گردی به عنوان یک معیار فضائی باید از چند وجه مورد توجه قرار گیرد که شامل:
1- سفر به مناطق طبیعی است.
2- بهره برداری از مناطق طبیعی مد نظر است.
3- تاثیرات جریان گردشگری در این مناطق دارای اهمیت بوده و قابل توجه است.
به منظور سیاستگذاری و هماهنگی امور توسعه طبیعت گردی و تسهیل و هدایت فعالیتهای امور مندرج در آئین نامه کمیته طبیعت گردی، هیئتی مرکب از معاونین "وزارت جهاد کشاورزی" ، روسای سازمانهای "حفاظت محیط زیست" و "میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری" و یکنفر از "متخصصین طبیعت گردی" تشکیل گردید.
بر اساس تصمیمات کمیته، کمیته های هماهنگی امور طبیعت گردی (اکوتوریسم) نیز در سطح استان با حضور رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، مدیرکل حفاظت محیط زیست، مدیر کل منابع طبیعی، معاون امورگردشگری و یک نفر از کارشناسان گردشگری سازمان تشکیل میگردد، که وظیفه تدوین سیاستهای توسعه طبیعت گردی(اکوتوریسم) در سطح استان را عهده دار است.
در سال 86 ، 4 جلسه این کمیته در استان برگزار گردیده که 31 مصوبه حاصل این جلسات میباشد و تعیین مسیرهای طبیعت گردی استان از اهم مصوبات این جلسات است.
اعضا تلاشگر و فعال کمیته هماهنگی امور طبیعت گردی استان عبارتند از:
• جناب آقای مهندس محمد اشرف نیا، معاون محترم امور عمرانی استانداری(قائم مقام کمیته).
• جناب آقای مهندس تراب محمدی، ریاست محترم سازمان استان(دبیر کمیته).
• جناب آقای مهندس نورالدین پورموسی قلی، معاون محترم امورگردشگری استان(عضو کمیته).
• جناب آقای مهندس حسین تقی پور، معاون محترم سرمایه گذاری و طرحهای استان(عضو کمیته).
• جناب آقای مهندس بیوک رئیسی، مدیرکل محترم حفاظت محیط زیست استان(عضو کمیته).
• جناب آقای مهندس سلمان شفاعت، ریاست محترم سازمان جهاد کشاورزی استان(عضو کمیته).
• جناب آقای مهندس رستم صادقی، مدیرکل محترم منابع طبیعی استان(عضو کمیته).
• جناب آقای مهندس علیرضا نوین، شهردار محترم تبریز(عضو کمیته).
• جناب آقای مهندس طیبی، سرپرست محترم شرکت توسعه گردشگری استان(عضو کمیته).
• جناب آقای مهندس سیدرامین اسبقی، کارشناس محترم بازاریابی و تبلیغات گردشگری سازمان (مسئول دبیرخانه کمیته).

5-2-2) امور ستاد دائمی تسهیلات سفرهای استانی:
همزمان با فرا رسیدن ایام تعطیلات تابستانی و نوروزی، جمع کثیری از هموطنان به قصد بهره مندی از طبیعت بکر و زیبای سرزمین آذربایجان شرقی، بار سفر بسته و به اقصی نقاط این سرزمین زیبا و چهار فصل مسافرت می نمایند. استان آذربایجان شرقی و به خصوص شهر تبریز به دلیل وجود آثار فرهنگی و جاذبه های طبیعی و تاریخی قابل توجه همه ساله میزبان میلیونها نفر از هموطنانی است که از نقاط مختلف ایران، کشورهای همجوار و حوزه قفقاز، حاشیه خلیج فارس و اروپا به این استان سفر نموده و از مواهب تاریخی و طبیعی آن بهره مند میشوند. هرچند ورود جمع کثیری از گردشگران به منطقه موجب برکات برای استان می باشد، لیکن پذیرائی از آنها در مقاطعی از سال همچون ایام نوروز و تابستان با مسائل و مشکلاتی همراه است که پیشگیری از بروز آنها مستلزم برنامه ریزی دقیق و فراهم نمودن امکانات و ایجاد آمادگی های لازم جهت پذیرائی از این مهمانان لازم میباشد.
به همین منظور ایجاد تشکیلاتی فعال و اتخاذ رویه ای هماهنگ برای نیل به سیاستهای سازمان به نام ستاد دائمی تسهیلات سفرهای استان آذربایجان شرقی با محوریت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان ضروری بنظر می رسد. در سال 86 به اهتمام معاونت محترم امور گردشگری کشور، تفاهم نامه ای فیما بین وزارت کشور و سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور منعقد گردید، تا براساس آن ستادهای دائمی تسهیلات سفرهای استانی از ابتدای سال 1387 بر اساس چارت تشکیلاتی تعیین شده در سراسر کشور و به ریاست استاندار محترم و دبیری ریاست محترم سازمان میراث فرهنگی، صتایع دستی و گردشگری استان تشکیل گردد. بدون تردید ارائه خدمات مناسب نیاز به اختصاص اعتبار مناسب و مکفی دارد و با عنایت به نوع فعالیتهای تعریف شده برای ستاد، تامین و ابلاغ حداقل یکصد میلیون اعتبار جهت فعالیتهای اجرائی سالانه ستاد ضروری می باشد.

اعضا تلاشگر و فعال کمیته هماهنگی امور طبیعت گردی استان عبارتند از:
1. جناب آقای دکتر علیرضا بیگی، استاندار محترم آذربایجان شرقی (رئیس ستاد تسهیلات استان).
2. جناب آقای مهندس محمد اشرف نیا، معاون محترم امور عمرانی استانداری (قائم مقام ستاد).
3. جناب آقای مهندس تراب محمدی، ریاست محترم سازمان استان (دبیر ستاد).
4. جناب آقای مهندس نورالدین پورموسی قلی، معاون محترم امورگردشگری استان (معاون برنامه ریزی و نظارت ستاد).
5. جناب آقای دکتر احمدعلی خلیلی، رئیس محترم دانشگاه علوم پزشکی تبریز (معاون بهداشتی ستاد).
6. جناب آقای مهندس علیرضا نوین، شهردار محترم تبریز (معاون اسکان ستاد).
7. جناب آقای مهندس احد راشد، مدیرکل محترم دفتر فنی استانداری (معاون امورهماهنگی شهرستانهای ستاد).
8. جناب آقای مهندس محمدرضا نوتاش، مدیرکل محترم اموراجتماعی و شوراهای استانداری (معاون امورعمومی ستاد).
9. جناب آقای مهندس علی نواداد، مدیرکل محترم صدا و سیمای استان (معاون اطلاع رسانی و تبلیغات ستاد).
10. جناب آقای احمد احمدی منش، مدیرکل محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی استان (معاون فرهنگی و اجتماعی ستاد).
11. جناب آقای مهندس عباس رنجبر، مدیرعامل محترم سازمان منطقه آزاد تجاری، صنعتی ارس (معاون امور منطقه آزاد ستاد).
12. جناب آقای یحیی میرزامحمدی، دادستان محترم عمومی و انقلاب استان (معاون امور حقوقی ستاد).
13. سردار پاسدار جناب آقای محمدعلی نصرتی، فرمانده محترم نیروی انتظامی استان (معاون امور انتظامی ستاد).
14. سرهنگ پاسدار جناب آقای اصغر یاقوتی، معاون راهنمائی و رانندگی نیروی انتظامی استان (معاونت راهور ستاد).
15. جناب آقای دکتر سیدتقی علوی، رئیس محترم دانشگاه تبریز (معاون هماهنگی امور دانشگاههای ستاد).
16. جناب آقای فیروز رضائی، رئیس محترم سازمان آموزش و پرورش استان (معاون هماهنگی امور فرهنگیان ستاد).
17. جناب آقای محمد آراء، رئیس محترم جامعه هتلداران استان (معاون امور مراکز اقامتی و دفاتر خدمات مسافرتی و جهانگردی استان).
18. جناب آقای مهندس سیدرامین اسبقی، کارشناس محترم بازاریابی و تبلیغات گردشگری سازمان (رابط ستاد تسهیلات سفرهای استانی ستاد).

6-2-2) امور مراکز راهنمائی گردشگری:
سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی به استناد ماده 3 آئین نامه اجرائی قانون توسعه صنعت ایرانگردی و جهانگردی مصوب 15/4/1373 اقدام به ایجاد مرکز اطلاع رسانی در فرودگاه بین المللی تبریز نمود و هم اکنون کارشناس مسلط به زبان انگلیسی از ساعت 9 صبح الی 18 عصر برای پاسخگوئی به سئوالات علاقه مندان و راهنمائی گردشگران داخلی و خارجی حضور دارد.
همچنین از ساعت 30/7 صبح الی 19 عصر نیز راهنمای گردشگری و کارشناس مسلط به زبان انگلیسی در محل مرکز اطلاع رسانی گردشگری سازمان – خانه جهانگردی استان- حضور دارد. شایان ذکر است در این مراکز محصولات فرهنگی شامل بروشور، نقشه، کتاب و راهنمای گردشگری به کلیه گردشگران داخلی و خارجی ( به تبریز ) ارائه میشود.
لازم به توضیح است که مرکز اطلاع رسانی گردشگری بر اساس جایگاه استراتژیک استان در مبادی ورودی کشور به صورت دائمی در فرودگاه بین المللی تبریز قرار دارد که در ایام نوروز و تابستان هرسال این دفاتر با برنامه ریزی ستاد تسهیلات سفرهای استان و با حمایت های ریاست محترم سازمان و مساعدتهای معاونت امور گردشگری استان و نظارت کارشناسی واحد بازاریابی و تبلیغات گردشگری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی و مشارکت اجرائی بخش خصوصی در مبادی ورودی و برخی از اماکن تاریخی و تفریحی داخل شهر تبریز ـ مانند دروازه تهران، میدان آذربایجان، ورودی شهر از جاده مراغه، پارک خاقانی، پارک ائل گلی، ایستگاه راه آهن و ترمینال تبریز ـ نیز مستقر میشوند.
پیشنهاد کارشناسی بازاریابی و تبلیغات گردشگری سازمان، تبدیل مراکز اطلاع رسانی موقت ایستگاه راه آهن و ترمینال مسافربری تبریز به مرکز دائمی اطلاع رسانی گردشگری در استان می باشد.

تهیه و تنظیم:
سید رامین اسبقی
کارشناس بازاریابی و تبلیغات گردشگری
سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان